Hepatit B aşısı inaktive (ölü) bir aşıdır. Hepatit B aşısı erişkinlerde deltoid kasına (kolun omuz kısmına), çocuklarda ise bacağın uyluk kısmına kas içine uygulanır. Hepatit B aşısının ilk dozuna bebek doğduğunda başlamak üzere toplam üç doz olarak uygulanması önerilmektedir. Hepatit B aşısı olmamış daha büyük tüm çocuklar en kısa zaman içinde üç doz hepatit B aşılarını tamamlamalıdırlar. Erişkinler için gereken hepatit B aşı dozu çocuklardaki gibi 0., 1. ve 6. ayda olmak üzere toplam üç dozdur.

Hepatit B virüsünün pre-S2 bölgesi virüsün yüzeyinde bulunup hepatositlere tutunmada önemli rolü olduğu düşünülen bir antijendir. Yapılan araştırmalar hepatit B aşılamasında pre-S2 antijenlerine antikor cevabının HBs antijenlerine karşı oluşan antikor cevabından daha hızlı olduğunu ve pre-S2 antijeninin anti-HBs cevabını arttırmada potansiyel bir etkisi olduğunu göstermiştir.

Pre-S2 antikorlarının nötralizan antikor olmaları nedeniyle, hepatit B aşılamalarında etkinliği arttırmaktadır. Ekte bilginize sunulan literatürlerde sanofi pasteur, GSK ve MSD’nin hepatit B aşılarının karşılaştırılmasında, Genhevac B uygulanmasından sonra ortalama anti-HBs titreleri diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur. Bu belirgin fark, Genhevac B’nin daha immünojenik olduğunu düşündürmekte ve Pre-S2 antijeninin HBsAg’ye eklenmesinin antikor cevabını arttırdığını doğrulamaktadır. Fransa’da sağlık personeli üzerinde yapılan bir çalışma ile piyasada bulunan 3 hepatit B aşısı karşılaştırılmıştır. Bu aşılar;

• ENGERIX B / SKB ( 20 mg HBsAg)
• GEN-HB-VAX / MSD (10 mg HBsAg)
• GENHEVAC B / sanofi pasteur (20 mg HBsAg)

Engerix B, Gen-HB-Vax B sadece HBsAg içermekte ve maya hücre kültüründe üretilmektedir. Gen Hevac B diğer aşılardan farklı olarak içeriğinde Pre-S2 antijeni içermekte ve memeli hücre kültüründe üretilmektedir.

Aşılama sonrası 1., 2., ve 4. aylar sonrasında bakılan anti-HBs sonuçları sadece Gen Hevac B grubunda belirgin derecede yüksek bulunmuştur ve bu sonuçlara dayanarak Genhevac B’nin içeriğinde bulunan Pre-S2 antijeninin anti-HBs yanıtını arttırdığı söylenebilir.

Hepatit B enfeksiyonu açısından yüksek bulaşma riski taşıyan erişkinlere uygulanmalıdır:

• Sağlık personeli ve kan ve kan ürünleri ile sürekli temas eden kişiler
• Birden fazla sayıda cinsel partneri olanlar
• Son zamanlarda cinsel yolla bulaşan bir hastalığı olan kişiler
• İlaç bağımlıları
• Uzun süreli bakım ünitelerinde kalanlar
• Hemodiyaliz hastaları ve erken dönem böbrek yetmezliği olan kişiler
• Kan ürünü alması gereken kişiler (örneğin hemofili)
• Kronik hepatit B hastalarının eşleri ve bu kişilerle aynı evi paylaşanlar
• Hepatit B’nin orta veya yüksek düzeyde görüldüğü ülkelere yolculuk yapan kişiler

Hepatit B aşısı çok güvenilir bir aşıdır. Tüm dünyada bir milyardan fazla doz hepatit B aşısı uygulanmıştır. Hepatit B aşısı olan çocukların çok büyük bir kısmında hiçbir yan etki görülmez. Ciddi reaksiyonlar nadirdir. Hepatit B aşısına karşı yan etki gelişen çocukların çoğunluğunda aşı yerinde ağrı gibi (%3-9) veya düşük derecede ateş gibi hafif yan etkiler gelişmiştir. Erişkinlerde bu tarz hafif reaksiyonların görülme ihtimali hafifçe daha fazladır. Hepatit B enfeksiyonuna karşı ciddi alerjik reaksiyon gelişmesi nadirdir.

Uygun şema (0.-1.-6. aylarda) ile uygulanmış hepatit B aşısından sonra sağlıklı erişkinlerin en az %90’ında ve bebekler, çocuklar ve gençlerin %95’inden fazlasında koruyucu antikorlar gelişir ve hepatit B enfeksiyonuna karşı bağışıklık kazanırlar.

Hepatit B aşısının belki de yıllar boyunca hepatit B ile karşılaşmayacak olan bebeklere uygulanmasının çok büyük önemi vardır. Hepatit B aşısının tüm bebeklere uygulanmasının önerilmesinin üç ana temeli vardır:

1. Bebekler ve küçük çocuklar eğer hepatit B virüsü ile karşılaşırlarsa hepatit B enfeksiyonunun kronikleşme (uzun süreli devam etmesi) ihtimali çok yüksektir. Hepatit B enfeksiyonuna bağlı ciddi sonuçların çoğu (örneğin, karaciğer kanseri ve siroz gibi) kronik hepatit B enfeksiyonu geçiren kişilerde ortaya çıkmaktadır
   ve bu kişilerin hepatit B’yi diğer insanlara bulaştırma ihtimali daha fazladır.
2. Erken dönemde enfeksiyon görülebilmesidir. Hepatit B aşısı bebeklerde rutin olarak uygulanmaya başlamadan önce her yıl Amerika’da 10 yaşın altında yaklaşık 16.000 çocuk hepatit B enfeksiyonuna yakalanmaktaydı. Bu enfeksiyonların çoğunluğu
   annelerinde hepatit B enfeksiyonu olmayan bebeklerdir. Erken çocukluk döneminde hepatit B enfeksiyonu genellikle aynı evde hepatit B enfeksiyonunu taşıyıcı olarak bulunduran bir bireyin varlığında gerçekleşir ancak kreşler ve okullarda da bulaş olduğu tespit edilmiştir. Çocuklar arasında hepatit B enfeksiyonu bulaşı
   için en muhtemel yollar, hepatit B enfeksiyonuna sahip bir çocuğun ısırması ile olduğu gibi cilt bütünlüğünün bozulması, yine bu çocuğun vücut sıvılarının, sağlam çocukların mukozaları ile (örneğin göz, ağız gibi) veya sıyrık, kesik gibi cilt bütünlüğünün bozulmuş olduğu bölgelerle teması ile olabilmektedir. Hepatit B virüsü vücut dışında en az bir hafta süreyle canlı kalabilmektedir ve diş fırçası gibi canlı olmayan nesnelerin ortak kullanılması aracılığı ile de bulaşabilmektedir.
3. Bebeklerin aşılanması ile elde edilen koruma ömür boyu sürmektedir ve sonuç olarak her yaş grubunda oluşabilecek enfeksiyona karşı koruyucu olmaktadır.

Hepatit B enfeksiyonu cinsel temas ve ilaç kullanımı dışında pek çok başka yolla da yayılmaktadır. Hepatit B’nin bulaşması açısından risk taşıyan koşullardan uzak durmak ile bulaşma ihtimali azaltılabilir ancak hiçbir zaman sıfıra indirilemez.

Şu anda bağışıklık sistemi normal olan kişilere rutin tekrar doz önerilmemektedir. Aşılanan kişilerin kanında bulunan koruyucu antikorların düzeyi zamanla azalmakla birlikte, bağışıklık sisteminin oluşturmuş olduğu “hafıza cevabı” kaldığı için, eğer kişi hepatit B virüsü ile karşılaşırsa, bağışıklık sistemi virüsü hatırlar ve gerekli korumayı sağlar.

Daha önce hepatit B enfeksiyonu geçirilip geçirilmediğini ve bağışık olunup olunmadığımı anlamak için hepatit B aşılaması öncesinde test yaptırılması her kişiye önerilmemektedir. Bebekler ve çocukların aşılanmasından önce kan testi yapılması önerilmemektedir.

Birden fazla cinsel partneri olanlar, ilaç bağımlıları, kronik hepatit B enfeksiyonu olan kişilerle aynı evde yaşayanlar ve hepatit B’nin yoğun görüldüğü ülkelerde yaşayan kişiler gibi hepatit B hastalığının bulaşması açısından yüksek risk altında olan kişiler için hepatit B aşısı uygulanmadan önce test uygulanması dikkate alınmalıdır. Eğer kişi hepatit B virüsü ile enfekte olmuşsa veya hepatit B’ye karşı bağışıklık kazanmışsa hepatit B aşısı olmak ne yarar sağlar, ne de zarar verir. Yüksek risk altındaki kişilerin test yaptırmasının esas nedeni bu kişilerin hepatit B enfeksiyonunu alıp almadığını anlamaktır. Eğer bu kişiler hepatit B enfeksiyonunu aldılarsa, kronik hepatit B enfeksiyonunun tıbbi açıdan takibi için konunun uzmanı bir hekime danışmaları gerekmektedir.

Bebekler, çocuklar, gençler ve erişkinlerin çoğunun hepatit B aşılarının sonrasında rutin test yaptırıp kontrol etmeleri gerekmemektedir. Hepatit B aşılarından sonra test yaptırıp kontrol etmesi gereken bazı gruplar vardır:

• Hepatit B taşıyıcı annelerden doğan bebekler,
• Dializ hastaları ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler,
• Kanla sürekli temas eden sağlık çalışanları,
• Kronik hepatit B enfeksiyonu olan kişilerin eşleri.

Eğer bir kişi hepatit B aşılarının ilk iki dozunu yaptırıp üçüncü dozunu unuttuysa, Hepatit B aşısı dozlarına yeniden başlamak gerekmez. Aşıların önerilen sürelerden daha uzun zaman geçmesi durumunda aşılama serisine baştan başlamaya gerek yoktur.

İlk doz hepatit B aşısına karşı ciddi alerjik reaksiyon geliştiren kişiler diğer doz aşıları olmamalıdır. Orta veya ağır ciddiyette hastalık geçirmekte olan kişiler ise hastalıkları düzelene kadar aşılarını ertelemelidirler.

Hamileyken hepatit B aşısı olunabilir. Hamileliğin ilk 3 ayında genellikle hiçbir aşı veya ilaç uygulanması önerilmemektedir. Hamilelikte Hepatit B aşısının uygulanmasına hekim karar vermelidir.

İmmün yeterli kişilerle karşılaştırıldığında hemodiyaliz hastaları standart dozlarda aşılandıklarında daha az oranda koruyucu düzeyde antikor geliştirirler. Farklı doz ve şemalarda 3-4 doz aşı yaptıran erişkin hemodiyaliz hastalarının ortalama % 64’ü koruyucu düzeyde antikor geliştirebilmektedir. Ancak hemodiyalize bağımlı olmadan önce aşılanan hastalarda daha koruyucu antikor düzeyi yüzdeleri % 86’lara ulaşmaktadır.

Amerikan Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC) tarafından diyalize bağımlı olmadan önce tüm böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalara ve periton veya evde diyaliz yapan hastalara ileride hemodiyaliz merkezine gidebilecekleri için Hepatit B aşılaması önerilmektedir. Erişkin diyaliz hastaları ve immün yetersiz hastalara daha yüksek dozlarda Hepatit B aşısı önerilmektedir. Ayrıca CDC hemodiyaliz ve diğer immün yetersizliği olan hastalara primer aşılamanın final dozundan 1-2 ay sonra serolojik test yapılmasını ve gerekirse booster doz ile aşılama yapılmasını önermektedir.

Diyaliz hastaları gibi immün yetmezlikli kişilerde immün hafızanın süresi hakkında sınırlı bilgi mevcuttur. Aşılama sonrası koruyucu anti-HBs antikor düzeyleri oluşan immün yetmezlikli kişilerde klinik olarak belirgin Hepatit B enfeksiyonu bildirilmemiştir. Bununla birlikte >10 mIU/mL koruyucu antikor düzeyleri oluşmamış diyaliz hastalarında klinik olarak anlamlı Hepatit B enfeksiyonları bildirilmiştir.

Yukarıdaki aşılama şemasının son dozundan 1–2 ay sonra 10 mIU/mL’nin altında anti-HBs düzeyleri saptanırsa 1 doz daha Hepatit B aşısı yapılabilir. Bir ay sonrasında antikor yanıtı yükselmemişse, 1 ay ara ile toplam 2 doz daha aşı yapılarak yanıt alınmaya çalışılmalıdır.