Aktif bağışıklama:
Aşılar aracılığı ile bağışıklık sistemi uyarılarak, koruyucu antikorlar ve hafıza cevabının oluşturulmasıdır. Canlı aşılar vücuda verildiklerinde çoğalırlar ve hafif veya tespit edilemeyen bir şekilde hastalığı taklit ederek bağışıklık cevabı oluştururlar. Canlı viral aşılar genellikle insan veya hayvan hücre kültürlerinde seri pasajlar yoluyla zayıflatılmıştır (attenüasyon). Atenüasyon ayrıca doğal inokülasyon yolunu değiştirerek de yapılabilmektedir. Canlı aşılar genetik mühendislik yoluyla da elde edilebilmektedir.
İnaktive aşılar, mikroorganizmanın tümünü veya fiziksel, kimyasal veya moleküler yollarla ayrıştırılan bazı spesifik komponentlerini içerebilir. Komponent içeren aşılarda amaç mikroorganizmanın immünojenitesini korurken, patojenitesini azaltmaktır; örneğin toksoid aşılarda olduğu gibi. Polisakkarit aşılarda mikroorganizmanın kapsülü kullanılmaktadır.
Ancak sadece kapsülün kullanılması infantlarda uzun süreli immün cevabın oluş-turulmasında yetersiz kalmaktadır. Bu gibi durumlarda, komponentlerin immünojenitesini arttırmak veya immün cevabın karakterini değiştirmek amacıyla ek yöntemler kullanılabilir. Örneğin konjugasyon, immün cevabın T hücre bağımsız şekilden, hücre bağımlı şekle değişmesini sağlamak amacıyla kapsüler Polisakkaritin kimyasal bağlarla protein taşıyıcıya bağlanmasıdır. Bu sayede infantlarda bağışıklık cevabı artacak ve hafıza cevabı elde edilecektir.

AKTİF BAĞIŞIKLAMA Koruma kişinin immune sistemi tarafından oluşturulur (aşılama hastalığa neden olmadan bağışıklık oluşturur) Genelikle kalıcıdır PASİF BAĞIŞIKLAMA Koruma başka bir insandan ya da hayvan transfer edilir (sıklıkla transplasental ya da immünoglobulin uygulaması ile) Zamanla azalan geçici koruma sağlar

Komponent aşıları rekombinant DNA tekniği ile de elde edilebilmektedir. Örneğin hepatit B aşılarında, hepatit B virüsünün DNA'sının yüzey antijenini kodlayan bölümü maya hücrelerine veya Chinese Hamster over hücrelerine yerleştirilerek çok miktarda hepatit B yüzey antijeni elde edilmektedir.
Aşılanmış bir kişi o hastalığın etkeni ile karşılaştığında bağışıklık sistemi hastalığı önlemek üzere hızlı ve etkin bir şekilde harekete geçer. Bağışıklama, aşılar içerisinde vücuda mikroorganizmaların ya da bazı komponentlerinin, genellikle enjeksiyon yoluyla, verilmesi ile çalışır. Aşılar çok az miktarda zayıflatılmış mikroorganizma ya da bu mikroorganizmalara ait antijenler içerir ve bağışıklık sistemini uyararak, aşının içerisinde verilen antijene karşı antikor üretilmesini ve aşıyla verilen virüs veya bakteriye spesifik hafıza hücreleri oluşturulmasını sağlar.

Bağışıklık sisteminin en önemli özelliği "hafıza" oluşturmasıdır. Aşılar ile bağışıklık sağlamış bir kişi yıllar sonra bile o bakteri veya virüsle karşılaşırsa bağışıklık sistemi nasıl cevap vereceğini hatırlar. Hafıza hücreleri karşılaştığı bakteri veya virüsü tanır ve ona spesifik, çok miktarda antikorun hızlı bir şekilde üretilmesini sağlar. Bu hızlı cevap sonucu bakteri veya virüs hastalık yapabilecek kadar çoğalamadan yok edilir.

ANTİJEN İmmün yanıt oluşturma yeteneğinde CANLI veya İNAKTİVE maddeler (örn: protein, polisakkarit ANTİKOR Antijeni yok etmeye yönelik B hücreleri tarafından üretilen protein yapıda moleküller (immunoglobulin)

Pasif bağışıklama:
Bağışık olmayan kişiye, korunulması istenilen hastalığın etkenine karşı, bir başka organizmada oluşmuş antikorların verilmesi yoluyla elde edilen hızlı ancak kısa süreli korunmadır. Bu proses hamileliğin son iki ayı içinde de doğal olarak meydana gelmektedir. Bu dönem içinde annenin sahip olduğu IgG'ler plasenta yoluyla büyük oranda anneden bebeğe geçmektedir. Bu sayede bebekler hayatlarının ilk aylarında annenin geçirmiş olduğu veya aşılanmış olduğu hastalıklara karşı, geçici bir süreyle de olsa korunmaktadırlar.

Pasif bağışıklık özellikle kendi antikorlarını oluşturmada sorunu olan kişiler için (örneğin agammaglobulinemi) ve hızlı korunma gereken durumlarda da (örneğin kuduz ve tetanoz) önemlidir. Pasif bağışıklama ayrıca bazı enfeksiyonlara karşı artmış risk taşıyan kişilerde faydalı olabilmektedir. Örneğin hepatit B taşıyıcısı olan anneden doğan bebekler veya akut enfeksiyon geçiren kişilerle temas edenler gibi.

PASİF BAĞIŞIKLAMA	İmmünglobulin	Hiperimmünglobulin	Sentetik Antikorlar	Antitoksinler
Kaynağı	İnsanlar	Yüksek antikor titresine sahip insanlar	Laboratuar	Hayvanlar
Spektrumu	Geniş	Geniş	Dar	Dar
Uygulama Yolu	IM veya IV	IM, IV veya SK	IM	IM
Uygulama Zamanı	Karşılama öncesi, karşılama sonrası	Karşılama öncesi, karşılama sonrası	Karşılama öncesi	Karşılama sonrası
Canlı aşıları inaktive etme özelliği	Evet	Evet	Hayır	Hayır
Örnekleri	IGIM IGIV	CMV-IVIG IBIG BIG (insan) RIG RSV-IVIG TIG VIG VZIG	RSV-mAb	Botulismus Antitoksini Dİfteri Antitoksini