Aynı aşının farklı dozları arasında bırakılması gereken bir minimum süre vardır!

Bazı aşıların tek doz uygulanmaları koruyucu antikor cevabı oluştururken, aşıların çoğunun bağışıklık cevabı oluşturması için primer seride birden fazla dozda uygulanması gerekmektedir. Primer seride tek doz uygulanmaları yeterli olan aşılara örnek olarak kızamıkçık, sarı humma ve hepatit A aşıları, primer seride birden fazla dozda uygulanması gereken aşılara örnek olarak ise polio, hepatit B ve boğmaca aşıları verilebilir. Primer seride birden fazla doz uygulanmasına ek olarak, bazı aşılarda bağışıklığın devamını sağlayabilmek için periyodik olarak rapel dozların uygulanması gerekmektedir. Buna örnek olarak ise boğmaca, tetanoz ve difteri toksoid aşıları verilebilir.

İmmünolojik hafıza nedeniyle dozlar arasında rutin olarak önerilen aralıklardan daha uzun süre aralık bırakılarak diğer dozun uygulanmasında, oluşturacağı bağışık cevap bozulmayacaktır. Bu kural, primer bağışıklama serisinde birden fazla doz uygulanması 16
gereken hem canlı hem de inaktive aşılar için geçerlidir. Benzer şekilde rapel dozların önerilen süreden daha uzun bir süre sonra uygulanması da oluşacak olan immün cevabı negatif etkilemeyecektir.

Optimal immün cevabın alınabilmesi için aynı aşı serisinin dozlarının arasında bırakılması gereken uygun bir zaman aralığı vardır. Bu nedenle aynı aşının tekrarlayan dozları uygulanırken önerilen süreden daha kısa bir süre ile aşıyı uygulamamaya dikkat edilmelidir.

ACIP bir aşının dozları arasında önerilen süreden 4 gün daha kısasına kadar süreyi kabul edilebilir aralık olarak vermektedir. Bu kural KUDUZ AŞISI için GEÇERLİ DEĞİLDİR! Ancak bazı otörler tarafından bu aralık da geçerli olarak kabul edilmemektedir. Daha erken yapılan dozlar geçerli olarak kabul edilmemeli ve tekrarlanmalıdır.

Önerilen doz sayısında primer serinin uygulanmasında kesintiler ya da eksiklikler olması veya rapel dozlar arasındaki önerilen sürenin daha uzun olması durumunda tüm aşılama serisine yeniden başlamak gerekmez, aşıya kalındığı dozdan devam edilir. Aşılama önerilerinde mümkün olduğunca aşılama şemalarına sıkı bir şekilde uyulması önerilmektedir. Klinik çalışmalarda, önerilen yaşlarda ve önerilen aralıklarla uygulanmasının optimal korumayı sağladığı veya en iyi etkinliğin kanıtı olduğu gösterilmiştir.

Bazı özel durumlarda aşıların önerilen aralıklardan daha kısa aralıklarda uygulanması gerekebilmektedir. Buna örnek olarak, normal aşılama şemasının gerisinde kalan kişilerde aşı şemasını mümkün olan en kısa sürede tamamlamak gerekliliği veya yakın bir tarihte uluslararası yolculuk yapılacak olması verilebilir. Bu durumlarda rutin aşılama şemasında önerilen doz aralıklarından daha kısa aralıklarla, hızlandırılmış şemada aşı uygulanabilmektedir. Tüm aşılar için hızlandırılmış aşı şemasının klinik araştırmalarda etkinliği gösterilmemesine rağmen, yeterli koruma sağlanacaktır. Bununla birlikte, bu gibi durumlarda bile hekim önerilen minimum aralığa uymalıdır.

Aşı dozları önerilen minimum aralıklardan daha kısa aralıklarla veya önerilen minimum yaştan daha erken dönemde uygulanmamalıdır. Önerilen minimum yaştan daha erken veya önerilen minimum doz aralıklarından daha kısa aralıklarla aşı dozlarının uygulanması azalmış bağışıklık cevabına, dolayısıyla aşı etkinliğinin azalmasına neden olmaktadır ve bundan kaçınmak gerekmektedir.
Bazı canlı aşılarda aynı virüsün farklı tiplerine karşı immün cevabı tetiklemek (örneğin polio virüs tip 1, 2, 3) ya da aşının ilk dozunda cevap vermeyen grubu yakalamak için (örneğin kızamık) birden fazla doz uygulanmaktadır. Bu tekrar dozlar primer aşılama serisini oluşturmaktadır ve rapel doz değildir.

AŞILARIN UYGULANMA ARALIKLARI

Aşı Dozu ve Sayısı	Doz için tavsiye edilen yaş	Doz için minimum yaş	Bir sonraki doz ile arada bırakılması önerilen süre	Bir sonraki doz için minimum aralık
Hepatit B
Hep B1	Doğumda - 2 aylık	Doğumda	1-4 ay	4 hafta
Hep B2	1-4 ay	4 hafta	2-17 ay	8 hafta
Hep B31	6-18 ay	6 ay	-	-
Difteri Tetanoz Asellüler Boğmaca (DTaB)
DTaB1	2 ay	6 hafta	2 ay	4 hafta
DTaB2	4 ay	10 hafta	2 ay	4 hafta
DTaB32	6 ay	14 hafta	6-12 ay	6 ay
DTaB4	15-18 ay	12 ay	3 yaş	6 ay
DTaB5	4-6 yaş	4 yaş	-	-
Heamophilus influenzae type b (Hib)
Hib1	2 ay	6 hafta	2 ay	4 hafta
Hib2	4 ay	10 hafta	2 ay	4 hafta
Hib3	6 ay	14 hafta	6-9 ay	8 hafta
Hib4	12-15 ay	12 ay	-	-
Çocuk Felci Aşısı (PV) oral (canlı) veya enjeksion (inaktive)
PV1	2 ay	6 hafta	2 ay	4 hafta
PV2	4 ay	10 hafta	2-14 ay	4 hafta
PV3	6-18 ay	14 hafta	3,5 yaş	4 hafta
PV4	4-6 yaş	18 hafta	-	-
Kızamık, Kızamıkçık ve Kabakulak (KKK)
KKK1	12-15 ay3	12 ay	3,5 yaş	4 hafta
KKK2	4-6 yaş	13 ay	-	-
Su Çiçeği4	12-18 ay	12 ay	4 hafta4	4 hafta
Hepatit A
Hep A1	≥12 ay	12 ay	6-18 ay	6 ay
Hep A2	≥18 ay	18 ay	-	-
Grip5	-	6 ay	1 ay	4 hafta
Pnömokokal Polisakkarit (PPV)
PPV1	-	2 yaş	5 yıl6	5 yıl
PPV2	-	7 yaş6	-	-

Açıklamalar:
1. Hepatit B aşısının üçüncü dozu, ikinci dozdan 8 hafta veya daha uzun bir süre sonra; birinci dozdan ise 16 hafta sonra uygulanmalı ve bebeklerde en erken 6 aylıkken yapılmalıdır.
2. PRP-OMP içeren Hib aşılarında 6. aydaki üçüncü doz önerilmemektedir.
3. Kızamık salgını sırasında, eğer 12 aylıktan küçük çocuklarda da kızamık vakaları görülüyorsa, salgını önlemek amacıyla kızamık aşısı 6 aylık ve daha büyük çocuklara uygulanabilir ancak bu doz normal aşılama serisinin ilk dozu olarak kabul edilmemelidir.
4. Su çiçeği aşısı 12 ay-13 yaş arası çocuklara tek doz olarak uygulanmalıdır. 13 yaşından büyük kişilere su çiçeği aşısı 4 hafta veya daha uzun bir ara ile iki doz olarak uygulanmalıdır.
5. İlk kez grip aşısı uygulanacak olan 6 ay-9 yaş arası çocuklara 1 ay ara ile iki doz grip aşısı önerilmektedir. 9 yaşından büyük çocuk ve erişkinler ile, daha önce aşılanmış 6 ay-9 yaş arası çocuklara grip aşısı tek doz olarak önerilmektedir.
6. İkinci doz PPV aşısı pnömokokal enfeksiyon için en yüksek risk altındaki kişilere ve pnömokokal antikor düzeyinin hızlı düşme ihtimali yüksek olan kişilere önerilmektedir. Yeniden aşılama uygulanması düşünülen zamanda 10 yaşından küçük olan ve pnömokokal hastalıklar için yüksek risk altında olan çocuklara, yeniden aşılama ilk aşıdan 3 yıl sonra düşünülebilir.