HEPATİT A

Hepatit A’nın etkeni nedir?
Hepatit A’nın etkeni hepatit A virüsüdür (HAV).

Hepatit A nasıl yayılır?
Hepatit A virüsü, hepatit A geçirmekte olan kişilerin dışkısı ile yayılmaktadır. Hasta kişinin dışkısı ile atılan virüsün sağlam kişiler tarafından ağız yoluyla alınması gerekmektedir. Bu birkaç yolla olabilir, örneğin hepatit A virüsü ile enfekte olan kişi yiyecek hazırlıyorsa ve tuvaleti kullandıktan sonra ellerini yeterli derecede yıkamadıysa ve yiyeceklere dokunduysa hepatit A virüsü kolaylıkla bulaşır. Hepatit A virüsü yiyeceklerle olduğu kadar içme suyu ile de bulaşabilmektedir. Hepatit A enfeksiyonu, hasta olan kişilerle yakın temas yolu ile veya daha nadir olmak üzere cinsel temas ile de bulaşabilmektedir.

Hepatit A geçiren bir kişi ile yakın temas sonrasında hastalığın bulguları ne kadar süre sonra ortaya çıkar?
Hepatit A’nın kuluçka dönemi 15-50 gün arasında değişir. Ortalama 28 gündür.

Hepatit A’nın belirtileri nelerdir?
Hepatit A hastalığını belirti vererek geçiren kişiler kendilerini oldukça hasta hissederler. Belirtiler ateş, iştahsızlık, bulantı, mide ağrısı, koyu renkli idrar ve ciltte ve gözlerin beyaz kısımlarında sarı renk gelişmesidir. Hastalık genellikle ani başlar ve belirtiler iki aya kadar devam edebilir. Ancak bazı kişilerde (yaklaşık %15) hastalığın belirtileri 12 aya kadar uzayabilmektedir. Hastalığı belirtili geçiren erişkinlerin %11-22’sinin hastaneye yatırılması gerekmektedir ve ortalama 27 gün işten uzak kalırlar. Hepatit A’nın belirti göstererek geçirilmesi kişinin yaşı ile ilgilidir. Çoğu zaman 6 yaşından küçük çocuklar genelde hastalığı belirtisiz geçirirken, erişkinlerin çoğunluğu (yaklaşık %70) hepatit A enfeksiyonunu belirti vererek geçirirler.

Hepatit A ne kadar ciddidir?
Hepatit A oldukça ciddi olabilir. Ani gelişen karaciğer yetmezliği ile (akut fulminan hepatit) ölüme neden olabilmektedir.

Hepatit A kronikleşebilir mi (uzun süre devam eden enfeksiyon)?
Hayır. Hepatit A kısa süreli bir hastalığa (akut hastalık) neden olur, uzun süreli devam etmez (kronik hastalık). Hepatit B ve hepatit C kronik enfeksiyona neden olur.

Hepatit A dünyada ne sıklıkta görülen bir hastalıktır?
Hepatit A tüm dünyada yaygın olarak görülen hastalıklardan birisidir. Özellikle Latin Amerika, Afrika, Orta Doğu, Asya ve Batı Pasifik ülkelerinde sık görülmektedir. Bu tablo göstermektedir ki dünyada pek çok ülkeye yapılan yolculuklarda hepatit A enfeksiyonuna yakalanma ihtimali yüksektir. Amerika Bulaşıcı Hastalıkları Kontrol Merkezi’nin yolculuk yapacak kişiler için hepatit A aşısı olmalarını önermediği sadece birkaç ülke vardır: Kanada, Batı Avrupa, Avustralya, Yeni Zelanda ve Japonya.

Bir kişi hepatit A enfeksiyonu geçirip geçirmediğini nasıl anlar?
Bunu sadece kan testi kesin olarak gösterebilir. Hepatit A hastalığının belirtileri virüslerin neden olduğu diğer hepatitlerle benzerdir. Kan testi aynı zamanda kişinin daha önce bir hepatit A enfeksiyonu geçirip geçirmediğini de gösterir.

Hepatit A’nın tedavisi var mıdır?
Hepatit A’yı tedavi edecek bir ilaç yoktur, yani hepatit A’nın tedavisi yoktur. Yatak istirahati, sıvı takviyesi ve ateş düşürücü ilaçlar kullanılmaktadır.

Hepatit A enfeksiyonu geçirmekte olan bir kişi hastalığı ne kadar süreyle çevresine bulaştırabilir?
Hepatit A enfeksiyonunun hasta kişi tarafından çevreye en muhtemel olarak bulaştırıldığı dönem hastalığın belirtilerinin ortaya çıkmasından iki hafta önce başlar. Açık bir şekilde, eğer kişi hepatit A hastası olduğunun farkında değilse diğer insanlara hastalığın bulaşmasını engellemek zordur. Hastalığın bulaştırıcılığı zaman içinde azalır ve belirtiler başladıktan sonraki (ciltte ve gözlerdeki sarılık) bir hafta veya daha uzun bir süre devam eder.

Eğer bir kişi hepatit A’ya karşı aşılı değilse ve hepatit A geçiren bir kişi ile yakın temasta bulunursa ne yapmalıdır?
Aşılı olmayan bir kişi hepatit A virüsü ile temas ettiğini düşünüyorsa hemen doktora başvurmalıdır. Gerçekten hepatit A virüsü ile karşılaşmış olma ihtimali varsa kişiye immünglobulin (insanlardan alınan ve hepatit A’ya karşı koruyucu antikorları da içeren konsantre antikorlar) verilebilir. Bu koruyucu antikorlar hepatit A hastalığının gelişmesini engelleyebilir. Hepatit A immünglobulininin, virüsle karşılaşmadan sonraki iki hafta içinde uygulanması gerekmektedir. İmmünglobulin karşılaşma sonrası ne kadar kısa süre içinde uygulanırsa hastalıktan korunma ihtimali o kadar yüksek olur.

Hepatit A enfeksiyonu birden fazla kez geçirilebilir mi?
Hayır. Kişi bir kez hepatit A geçirdiğinde hastalığa karşı bağışıklık kazanır ve tekrar hastalığa yakalanmaz.

Hepatit A virüsünün hepatit B ve hepatit C virüslerinden farkı nedir?
Hepatit A, B ve C virüslerinin hepsi karaciğere saldıran ve birbirlerine benzer belirtilere neden olan virüslerdir. İnsanlar hepatit A virüsünü hastalığı geçiren kişiyle yakın temas sonucunda alır. Hepatit B ve C virüsleri ise hasta kişinin kanı veya vücut sıvılarının hasta olmayan bir kişinin kan akımına ulaşması yoluyla bulaşır. Hepatit B ve C virüsleri hayat boyunca devam eden karaciğer problemlerine neden olabilirken hepatit A hayat boyu süren bir enfeksiyona neden olmaz. Hepatit A ve B’nin aşısı vardır ancak şu an için insanları hepatit C’den koruyabilecek bir aşı yoktur. Eğer bir kişi daha önce bu hepatitlerden
herhangi birisini geçirmişse, bu diğerlerini geçirmesini engellemez. Diğer hepatitleri de geçirebilir.

Hepatit A aşısı ne tip bir aşıdır?
Hepatit A aşısı ölü (inaktive) virüs aşısıdır. Aşıda canlı hiçbir parça yoktur.

Hepatit A aşısı nasıl uygulanır?
Hepatit A aşısı kolun üst kısmına (deltoid kasa) kas içine (intramusküler) uygulanır.

Kimler hepatit A aşısı olmalıdır?
Hepatit A enfeksiyonu ile karşılaşma riski yüksek olan kişiler aşılanmalıdır. Amerika Hastalıkları Önleme Merkezi’nin (CDC) önerilerine göre aşılanması gereken gruplar:

İki yaş ve üzerinde olan ve Amerika, Kanada, Batı Avrupa, Japonya, Yeni Zelanda ve Avustralya dışındaki ülkelere seyahat eden veya bu ülkelerde çalışan kişiler
Eşcinsel ilişkide bulunan kişiler
İlaç bağımlıları
Kan pıhtılaşması ile ilgili hastalığı olan kişiler
Hepatit A taşıyan maymun türleri ile çalışan kişiler
Kronik karaciğer hastalığı olan kişiler (Bu kişilere hepatit A bulaşma riski daha fazla değildir ancak bu kişilerde hepatit A geçirilirse ciddi komplikasyon gelişme riski daha fazladır)

Hepatit A aşılaması, hepatit A’nın yüksek oranda görüldüğü bölgelerde yaşayan, 1 yaş ve üzerindeki tüm çocuklara önerilmektedir.

Tam bir korunma sağlanması için hepatit A’nın kaç doz olarak uygulanması gerekmektedir?
Hepatit A aşısı iki doz olarak önerilir. İkinci doz ilk dozdan en az altı ay sonra uygulanmalıdır.

Hepatit A aşısı güvenilir midir?
Hepatit A aşısı çok güvenilir bir aşıdır. Hepatit A aşısının ciddi yan etkiye neden olma ihtimali son derece düşüktür.

Hepatit A aşısına bağlı hangi yan etkiler bildirilmiştir?
Hepatit A aşısına bağlı en sık görülen yan etki aşı yapılan kolda ağrıdır ve bu yan etki aşı uygulanan her iki erişkinden biri ve her beş çocuktan birinde ortaya çıkar. Daha az olmak üzere baş ağrısı, iştahsızlık, düşük düzeyde ateş veya halsizlik görülebilmektedir. Bu problemler genellikle aşıdan 3-5 gün sonra ortaya çıkar ve genellikle bir-iki gün sürer.

Hepatit A aşısı ne kadar etkindir?
Hepatit A aşısı çok etkin bir aşıdır. İki doz hepatit A aşısından sonra erişkinlerin, adolesanları n ve çocukların %100’ü hepatit A enfeksiyonuna karşı bağışıklık kazanırlar. İlk doz hepatit A aşısından sonra aşılanan kişilerin %94’ü kısa süreli bağışıklık kazanırlar ve bu hızlı kazanılan bağışıklık hepatit A’nın yüksek oranda görüldüğü ülkelere seyahat edecek kişiler için değer taşımaktadır.

Kimler hepatit A aşısı olmamalıdır?
Hepatit A aşısına karşı ciddi alerjik reaksiyon gelişen kişiler veya hepatit A aşısının içerisindeki herhangi bir maddeye karşı alerjisi olduğu bilinen kişilerin hepatit A aşısı olmamaları gerekmektedir. Orta veya ciddi hastalık geçirmekte olan kişiler iyileşene kadar hepatit A aşılarını ertelemelidirler.

Hamileyken hepatit A aşısı olabilir miyim?
Hepatit A aşısının hamilelikteki güvenilirliği henüz kesin olarak bilinmemektedir; bununla birlikte hepatit A aşısı inaktive (ölü) hepatit A virüsünden üretildiği için, aşının anne karnındaki bebek üzerindeki teorik etkisinin düşük olması beklenir. Hepatit A aşısının uygulanması için hamile kadının hepatit A geçirmesi ile oluşabilecek risk, hepatit A ile aşılanması ile oluşabilecek riskten fazla olmalıdır.

Hepatit A aşısı hepatit A enfeksiyonuna neden olur mu?
Hayır.

Kimlere immünglobulin önerilmektedir?
İmmünglobulin tedavisi gerektiren kişiler:

Hepatit A geçiren kişilerle aynı evde yaşayan kişiler veya cinsel partnerleri
Hepatit A enfeksiyonu tespit edilen kreşlerde çalışan kişiler ve çocuklar
Yiyecek sektöründe çalışan kişiler arasında hepatit A tespit edildiğinde aynı yerde çalışan diğer kişiler