|
Sağlık Bakanlığı’nın uyguladığı aşılar dışında kalan aşılar hangileridir?Uygulama şemaları nasıldır?
- Bir yaşına kadar olan bebeklere Sağlık Ocaklarında uygulanan aşılara ilaveten Menenjit Aşısı (Haemophilus influenzae tip b aşısı) uygulanmalıdır.
Menenjit aşısı karma (DTB) ve çocuk felci aşıları ile eş zamanlı olarak 2., 4. ve 6. aylarda üç doz ve 18. ayda tekrar doz olarak önerilmektedir. Ancak Sağlık Bakanlığı aşı şemasına uygun olarak 2., 3. ve 4. aylarda üç doz ve 18. ayda güçlendirme dozu şeklinde de uygulanabilir. Eğer bebek 6 aylık olduktan sonra menenjit aşısına başlanırsa, 1 veya 2 ay ara ile iki doz ve 18. ayda güçlendirme dozu olarak uygulanır.
Bebek 1 yaşını geçirdikten sonra menenjit aşısına başlanırsa tek doz olarak uygulanmalıdır. Menenjit aşısının 5 yaşından büyük çocuklara rutin olarak uygulanması önerilmemektedir.
- Bir yaşından sonra Su Çiçeği aşısı ve Kızamık, Kızamıkçık ve Kabakulak aşısı sağlık ocaklarında uygulanmamaktadır. Su çiçeği aşısı bir yaşından sonra tek doz olarak önerilmektedir ve üst yaş sınırı yoktur. Kızamık, Kızamıkçık ve Kabakulak aşısının bebeklere 15 aylıkken uygulanması ve 4-6 yaş civarında tekrar dozunun yapılması önerilmektedir.
- İki yaşını doldurmuş bebeklere Hepatit A aşısının 6 ay ara ile iki doz olarak uygulanması önerilmektedir.
Üç doz Hepatit B aşısı yapıldıktan sonra tekrar doz yaptırılmalı mıdır? Ne zaman?
Üç doz hepatit B aşısı yapılan sağlıklı kişilerin belli aralıklarla hepatit B aşısı tekrar dozu yaptırmasına gerek yoktur.
Son veriler hepatit B hastalığına karşı koruyucu anti-HBs antikor düzeylerinin zamanla azalmasına rağmen immün hafızanın kalıcı olduğunu ve hastalığa karşı korunmanın devam ettiğini gösterdiği için artık 5 yılda bir rutin Hepatit B aşısı tekrarı önerilmemektedir. Ayrıca immün sistemi sağlam kişilerde rutin testlerle anti HBs ölçümü de gerekmemektedir.
Ancak özel durumlarda (bağışıklık sistemini etkileyen hastalığı olan kişilerde ve yine bağışıklık sistemi üzerinde yan etkisi olan ilaç kullananlarda ve hepatit B için yüksek bulaşma riski altında olan kişilerde belli aralıklarla koruyucu antikor düzeyi kontrol edilip koruyucu düzey olan 10 mIU/ml’nin altına düşmüş ise tekrar doz yaptırılabilir).
Hepatit B aşısı yapıldıktan sonra yeterince antikor oluşup oluşmadığını değerlendirmek için test yaptırılmalı mıdır?
Hayır. Bebekler, çocuklar ve erişkinlerde aşı sonrası test yaptırıp anti HBs titresi bakılmasına gerek yoktur. Ancak kişinin; immün sistemi zayıfsa (hastalık, ilaç, hemodiyaliz hastaları vs), aşı yanlışlıkla kalçadan yapılmışsa, aşılanan bebeğin annesi HBsAg (+)’se, aşılanan kişi kan ile temas etmiş bir sağlık personeli ise ve yine aşılanan kişinin cinsel partneri kronik hepatit B virüs taşıyıcısı ise aşıdan sonra test yapılmalıdır.
Test üçüncü aşıdan 1-2 ay sonra yapılmalıdır. AntiHBs > 10 mIU/mL koruyucu düzeydir.
Yolculuk yapacak (örn. Hacca gidecek) erişkinlere yapılması gereken menenjit aşısı hangisidir?
Yolculuk yapacak (örn. Hacca gidecek) erişkinlere yapılması gereken menenjit aşısı Imovax Meningo A+C’dir ve tek doz olarak (0.5 mL) uygulanması önerilmektedir. Koruyuculuğu 3 yıldır. 3 yıl sonra tekrar doz gerekmektedir.
Hepatit B taşıyıcısı ve yakınlarına ne gibi bir yaklaşım uygulanmalıdır?
Hepatit B taşıyıcısı veya hastası olduğu saptanan kişilerle yakın temasta bulunanlar hepatit B marker’larına baktırıp virüsü almamışlarsa hemen aşılanmalıdır. Hepatit B taşıyıcıları için yiyecekler açısından herhangi bir kısıtlama yok ancak alkol ve ezbere ağrı kesici ilaçlar kullanmamalı ve 6 ayda bir gastroenteroloji uzmanı tarafından izlenmelidir.
Kronik taşıyıcıların Hepatit A geçirmemişlerse mutlaka hepatit A aşısı yaptırmaları önerilmelidir.
Hepatit B aşısı sonrası yeterli antikor düzeyi gelişmezse ne yapılabilir?
İki yaklaşım uygulanabilir;
1. Bir doz aşı uygulanır ve aşıdan bir ay sonra tekrar kanda antikor düzeyi kontrol edilir ve gerekirse ikinci ve üçüncü doz uygulanır.
2. Üç dozluk şema (0, 1, 6. aylarda uygulanacak toplam üç doz) yeniden tekrarlanır.
Pentact Hib yan etkileri nelerdir? Ne kadar sürer?
Pentact Hib aşısı sonrasında görülen reaksiyonlar genellikle tüm hücre boğmaca içeriğine bağlıdır. Lokal olarak aşı yerinde kızarıklık, şişme ve ağrı; sistemik olarakta 38 derecenin üzerinde ateş, halsizlik, huzursuzluk, kusma, iştahsızlık, sürekli ağlama, hipotoni-hiporefleksi ve konvülziyon görülebilir. Koldaki aşı yapılan yerde nohut büyüklüğünde şişlik oluşabilir ve birkaç hafta devam edebilir. Alkollü pamuk ile ovalamadan hafifçe şişliğin üzerine pansuman yapılması yararlı olabilir.
Hepatit B aşısı hastalığı geçirip geçirmediğini kontrol ettirmeden uygulanabilir mi? Kişi hastalığı geçirmiş ise zararı olur mu?
Hepatit B aşısının hastalığı geçirip geçirmediğine ve virüsü taşıyıp taşımadığına bakıldıktan sonra uygulanması önerilmektedir. Ancak herhangi bir test yaptırmadan aşı uygulanmasının bir sakıncası kesinlikle yoktur.
Avaxim (hepatit A aşısı) aşı şeması nasıldır?
Avaxim 2 yaşından büyük çocuklara uygulanabilen bir aşıdır. 15 yaşına kadar olan çocuklarda 6 ay ara ile iki doz olarak, 15 yaşından sonra ise ilk aşıdan 6 -12 ay ara ile iki doz olarak uygulanmalıdır.
Asellüler boğmaca içeren aşılar hangileridir? Normal boğmaca aşılarından farkları nelerdir?
Asellüler boğmaca aşıları normal boğmaca aşılarında oldukça fazla görülen ateş, huzursuzluk, iştahsızlık, uykusuzluk gibi yan etkilerin yarı yarıya azaltılmış olduğu aşılardır.
Asellüler boğmaca içeren aşılarımız; Poliacel ve Tripacel’dir.
Aşıların normalde yapılmaları gereken tarihten daha geç yapılmalarında bir sakınca var mıdır? Aşılar ne kadar ertelenebilir?
Aşıların uygulama şemaları yapılan araştırmalar sonucunda en üst düzeyde bağışıklama sağlayacak şekilde belirlenir. Ancak bazı nedenlerle aşıların tekrar dozlarında bir gecikme olursa aşılara kaldığı yerden devam edilir. Aşıların tekrar dozları arasında bırakılması gereken minimum zamana dikkat etmek ve bunu kısaltmamak gereklidir ancak aşının normalde yapılması gereken tarihten geç yapılmasında (1 hafta- on gün gibi) bir sakınca yoktur.
Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak ve Su Çiçeği aşıları aynı gün uygulanabilir mi? Aynı gün uygulanmadı ise iki aşı arasında ne kadar süre bırakılmalıdır?
Her iki aşı da canlı aşılardır. İki canlı aşı aynı gün uygulanabilir ancak aynı gün uygulanmazsa aralarında en az 4 haftalık bir süre bırakılmalıdır.
Zatürre aşısı uygulama şeması nedir? Kimlere uygulanmalıdır? Uygulanması gereken özel bir sezon var mı?
Zatürre aşısı pnömokokların neden olduğu zatürre’ye ve diğer hastalıklara karşı koruma sağlayan bir aşıdır. Pnömokokların 23 tane alt tipine karşı koruma sağlar.
Yıl içinde herhangi bir zamanda tek doz olarak uygulanır. 5 yıl süreyle koruyucudur.
- Kronik akciğer hastalığı (astım dışındaki),
- Kalp hastalığı,
- Diabet,
- Kronik karaciğer hastalığı (alkole bağlı siroz dahil),
- Kronik böbrek yetmezliği veya nefrotik sendrom,
- Fonksiyonel veya anatomik aspleni (örneğin orak hücreli anemi veya splenektomi),
- İmmünsupresif durumlar (örneğin konjenital immün yetmezlik, HIV enfeksiyonu, lösemi, lenfoma, multipl myeloma, Hodgkin hastalığı, jeneralize malignancy, organ veya kemik iliği transplantasyonu),
- lkilleyici ajanlarla, antimetabolitler veya uzun süreli sistemik kortikosteroidlerle kemoterapi alanlar mutlaka aşılanmalıdır.
4-6 yaş arasında uygulanması gereken aşılar hangileridir?
Difteri, tetanoz, boğmaca ve çocuk felci aşıları ile kızamık, kızamıkçık ve kabakulak aşılarının tekrar dozları uygulanmalıdır.
Erişkinlere uygulanabilecek aşılar hangileridir?
Daha önce aşılanmadı ve hastalığı geçirmediyse Hepatit A (6-12 ay ara ile 2 doz), Hepatit B (0, 1, 6 şemasına göre), su çiçeği (1-2 ay ara ile iki doz), Kızamık, kızamıkçık, kabakulak (tek doz), tetanoz (0, 1, 12 şemasına göre) aşıları uygulanmalıdır.
Daha önce 3 doz Tetanoz aşısı uygulanmış yetişkinlere 10 yılda bir tekrar doz önerilmektedir.
Kızamık, kızamıkçık, kabakulak aşısı yapıldıktan sonra hangi yan etki görülür mü? Ne zaman görülebilir?
Kızamık, kızamıkçık, kabakulak aşısının yan etki oranı oldukça düşüktür. Nadiren aşıdan yaklaşık 5-6 gün sonra ortaya çıkan ve bir-iki gün süren ateş (%5-15), aşıdan 7-10 gün sonra başlayan ve 2-4 gün süren döküntü (%5) ve kısa süreli burun-boğaz veya solunum yolu rahatsızlıkları görülebilir.
Hepatit B aşısından sonra ne zaman koruma başlar?
Hepatit B aşısı ilk dozdan bir ay sonra uygulanan ikinci doz ve ikinci dozdan 5 ay sonra uygulanan üçüncü doz olarak toplam 3 doz yapılır. İlk dozdan sonra %10-20, ikinci dozdan sonra %50-60, 3. dozdan sonra %90’ın üzerinde koruma sağlanır. Korumanın tam olarak 3. dozdan iki hafta sonra başladığı söylenebilir. Hızlı bağışıklama şemasında da ( birer ay ara ile üç doz ve ilk dozdan 1 yıl sonra yapılan 4. doz şeklinde toplam dört doz olarak uygulanır) yine 3. dozdan iki hafta sonra koruma sağlanır. Gerekirse 2. dozdan sonra koruma sağlayıp sağlamadığına bakılabilir.
Grip aşısı hangi yaştan sonra uygulanabilir? Her sene yaptırmak gerekir mi? Neden? Kimler yaptıramaz? Uygulanması gereken özel bir zaman var mıdır?
Grip aşısı 6 aylıktan büyük herkese uygulanabilir. Grip virüsü hemen her sene şekil değiştirdiği için her sene aşı yaptırmak gereklidir. Ağır yumurta allerjisi olanların grip aşısı yaptırmamaları gereklidir. Her sene Eylül – Şubat ayları arası grip aşısı için en uygun dönemdir.
Antibiyotik tedavisi almakta olan iyileşme dönemindeki çocuklara aşı uygulanabilir mi?
Çocuğun hastalığı tamamen düzeldikten sonra aşısı uygulanabilir. Antibiyotik kullanıyor olmasının bir sakıncası yoktur.
Grip aşısı çocuklarda nasıl uygulanmalıdır?
Grip aşısı ilk kez uygulanacağı zaman 3 yaşına kadar olan çocuklarda bir ay ara ile iki
½ (yarım) doz, 3-8 yaş arası çocuklarda bir ay ara ile iki tam doz olarak uygulanmalıdır. Erişkinlere ilk kez uygulanacağı zaman da tek doz olarak uygulanmalıdır.
Çocuğuma Su Çiçeği aşısı uygulamalı mıyım? Neden?
Su çiçeği tüm dünyada yaygın olarak görülen ve çok hızlı yayılan bir hastalıktır. Su çiçeği sonrası gelişen enfeksiyonlar, zatürre, merkezi sinir sistemi hastalıkları daha nadir olarak nefrit, artrit, miyokardit, perikardit, pankreatit ve orşit görülebilir.
Yapılan bir çalışmada Su çiçeği geçiren her 550 çocuktan birinde hastalık sonrası istenmeyen sonuçlar (komplikasyon) geliştiği gözlenmiştir. En sık komplikasyon görüldüğü yaşlar 3-4 yaşlardır. Sağlıklı bireylerde aşılama sonrası (aşıdan 1 ay sonradan itibaren) %98.7 oranında korunma sağlanır ve bu korunma yıllarca sürer.
|
