Ergenler ve genç erişkinler bütün aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı korunamayabilirler. Bu yaş grubu doğal yoldan enfekte olmaktan kurtulmuş ve (1) tüm önerilen aşıların yapılmadığı, (2) uygun aşıları olmuş ancak çok küçük yaşta olmuş (örn, 12 aylık olmadan önce kızamık aşısı uygulanması), (3) aşı takvimini tamamlamamış (örn., 1 veya 2 doz HBV aşısı olmuş), veya (4) uygun yaşlarda yapılan aşılara yanıt verememiş kişileri arasında barındırıyor olabilir.
Yaşa uygun aşılanmanın sağlanması için tüm çocuklara aşağıdaki amaçlara yönelik olarak 11-12 yaşlarında ergenlik öncesi randevusu verilmelidir: (1) daha önce 2 doz MMR aşısı olmamış kişileri aşılamak, (2) suçiçeği ve/veya hepatit aşılarını endike olduğu biçimde uygulamak, (3) difteri ve tetanoz (dT) toksoidlerinin rapel dozlarını vermek, ve (4) endike olan diğer diğer aşıları ve koruyucu hizmetleri vermek. Bu ergenlik öncesi vizitte endike olabilecek diğer ek aşılar grip, pnömokok ve hepatit A aşılarıdır. Bu aşıların spesifik endikasyonları Bölüm 3’deki hastalığa-özgü kısımlarda verilmiştir.
------------------------
* Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri. Aşı ile önlenebilir hastalıklar: çocuklarda, ergenlerde ve erişkinlerde aşılanma oranlarının iyileştirilmesi. Toplumsal Koruyucu Hizmetler ile ilgili Çalışma Grubunun önerilerine ilişkin rapor.
---------------------
Yukarıda söz edilen vizit sırasında yapılması gereken aşılar ile ilgili randevular planlanmalıdır. Daha sonraki tüm ergenlik çağı vizitlerinde hastanın aşı durumu gözden geçirilmeli ve 3 doz HBV aşı serisinin tamamlanması dahil tüm eksiklikler giderilmelidir.
Okul aşılanma kuralları daha geç yaştaki ergenler için “catch up” yakalama programlarını teşvik etmelidir. Buna göre okul ve üniversite sağlık hizmetleri tüm öğrencilerin aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı korunmasını güvence altına alan bir sistem kurmalıdır. Pek çok üniversite kızamık, kabakulak, kızamıkçık, tetanoz, difteri, çocuk felci, suçiçeği ve HBV’den korunmayı zorunlu kılan Amerikan Kolej Sağlık Birliği’nin (ACHA) kayıt öncesi aşılanma gerekliliklerini uygulamaktadır. Ayrıca, ACHA ve bazı üniversiteler tarafından Neisseria meningitidis aşısı da önerilmektedir.
- Kızamık. Geçen on yılda pek çok üniversite’de kızamık salgınları ortaya çıkmış ve bu hastalığın Amerika Birleşik Devletleri’nde tamamen ortadan kaldırılması çabalarının gecikmesine neden olmuştur. Üniversite kampüslerindeki genç erişkinler arasında yüksek düzeyde bağışıklık sağlamak ve kızamık salgınlarını önlemek için ACHA üniversitelerin kayıttan önce 2 doz kızamık aşısı uygulanmış olmasını koşul olarak öne sürmelerini önermiştir. İlk dozun birinci yaş gününde ve daha sonrasında yapılması zorunludur ve ikincisi ile arasında en az 1 ay olmalıdır. Ayrıca, lise sonrası eğitim ortamlarında da, AAP, 1956’dan sonra doğan kişilere MMR aşısı şeklinde verilen iki doz kızamık aşısı takvimi uygulanmasını önermektedir.
- Kızamıkçık.Bağışıklık belgelenemiyorsa ergenler ve erişkinler kızamıkçığa karşı duyarlı kabul edilirler. Üniversitedeki ergenleri ve erişkinleri aşılamak salgın olasılığını azaltır ve konjenital kızamıkçık sendromunun önlenmesine yardımcı olur.
- Suçiçeği. Ergenlerde ve erişkinlerde, özellikle üniversitelerdeki erişkinlerde ve çocuk doğurma çağında olan gebeliği bulunmayan kadınlarda suçiçeği aşısı yapılması istenen bir durumdur. Güvenilir bir suçiçeği öyküsü olan ergenler, erişkinler ve çocuklar bağışık kabul edilebilir ve aşılanmaları gerekli değildir. Güvenilir bir öyküsü bulunmayan 18 yaş ve üzeri popülasyonun yaklaşık %70-90’ı da bağışık olacağı için, yalnızca 13 yaş ve daha üzeri kişilerde serolojik test yapılması ve seronegatif olan kişilere aşı uygulanması maliyet-etkin olacaktır. Serolojik test yapılmışsa, seronegatif kişiler için bir izleme sistemi geliştirilmelidir ve duyarlı kişilerin aşılanması sağlanmalıdır. Ancak, daha önceki hastalıktan bağışık olan kişilerde suçiçeği aşısı iyi tolere edildiği için serolojik test gerekli değildir. Bazı durumlarda, genel bir aşılama yapılması serolojik test uygulanması ve izleme sistemi geliştirilmesinden daha kolay uygulanabilir.
- Hepatit B. Hepatit B virus aşısının tüm ergenlere, özellikle HBV enfeksiyonu bakımından bir ya da daha fazla risk faktörü olanlara uygulanması önerilmektedir. Risk faktörleri şunlardır: çoğul cinsel eşlilik (daha önceki 6 ay içinde birden fazla cinsel eş varlığı olarak tanımlanmıştır), cinsel yolla bulaşan bir hastalık varlığı, cinsel olarak aktif homoseksüel ya da biseksüel davranış, enjeksiyonla uyuşturucu kullanımı ve kan ve vücut sıvıları ile uğraşmayı gerektiren bir işi olmak ya da bu konuda öğrenim görüyor olmak.
------------------
Amerikan Pediatri Akademisi Enfeksiyöz Hastalıklar Komitesi. Suçiçeği aşısı güncelleme. Pediatrics. 2000; 105:136-141.
-----------------
Difteri, Tetanoz ve Boğmaca. Erişkin tipi difteri tetanoz toksoidi 11-12 yaşında verilmelidir ve en geç 16 yaşına kadar uygulanmalı ve daha sonra uygulanmamalıdır. Bundan sonra her 10 yılda bir dT rapel dozu verilmelidir. Ergenlerdeki ve erişkinlerdeki boğmaca aşısına olan gereksinim konusuna eğilen çalışmalar yapılmaktadır.
Grip.Grip salgını her tür kapalı ortamda bulunan popülasyonu etkileyebilir. Okullarda ve üniversitelerde sağlık hizmetlerinden sorumlu doktorlar, özellikle yatılı okuyan veya spor takımlarında yer alan öğrencilere olmak üzere, tüm öğrencilere her yıl grip aşısı uygulayarak morbiditeyi azaltmayı ve salgınlar sırasında rutin aktivitelerin bölünmesini en aza indirmeyi düşünmelidirler.
Neisseria meningitidis. ACHA tarafından üniversite öğrencilerinin aşılanması önerilmektedir. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları öğrencileri ve anne-babalarını meningokok hastalığı riski ve istemeleri halinde veya eğitim kuruluşlarının bu aşının olunmasını zorunlu kıldığı durumlarda güvenli ve etkin bir aşının varlığı konusunda bilgilendirmelidirler .
Diğer öneriler. Ergenler ve genç erişkinler sıklıkla yurt dışı gezilere çıktıklarından aşı durumları ve yolculuk planları yolculuk için ayrılmadan 2 ay önce gözden geçirilmelidir. Böylece gerekli aşıların uygulanabilmesi için yeterli zaman kalmış olur.
Bazı doktorlar aşı ile önlenebilir hastalıkların ergenlere ve genç erişkinlere yönelik risklerinin bilincinde olmadıklarından aşılamaya öncelik vermemektedirler. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları kendi çevrelerinde ergenler ile ilgilenen doktorlara bağışıklama ve aşı ile önlenebilir hastalıklar konusunda bilgi sağlama konusunda yardımcı olmalıdırlar ve ergenleri ve genç erişkinleri aşılamanın önemi konusunda bilinç düzeyini artırmaya çaba göstermelidirler.
Bir okul ya da üniversitede kızamık, kabakulak, kızamıkçık, hepatit A ve B, boğmaca, grip ve N meningitidis enfeksiyonları ortaya çıkması durumunda yerel sağlık görevlileri mutlaka hemen haberdar edilmelidir.
Ana başlıklar için tıklayınız...
|