Çocuk Felci Hastalığı
Çocuk felci, 20. yüzyılın en çok korku salan çocukluk dönemi hastalıklarından biridir. 1916’de ABD’de gelişen bir polio salgını, 6 000 kişinin ölümüne ve 27 000 kişinin felçli kalmasına neden olmuştur. 1950’li yıllarda anne-babalar, hastalığa yakalanacak korkusuyla çocuklarını sinemalara, yüzme havuzlarına yollamayı bile reddetmiştir.
Polio nedeniyle yürüyemeyen veya yaşamlarının geriye kalan bölümünü çelik akciğer içerisinde geçirmeye mahkum olan çocukların, anne-babalarını nasıl dehşete düşürdüğünü, hemen hiçbirimiz hatırlamıyoruz. Polio aşısının 1955’te kullanılmaya başlanmasının ardından bu korkunç hastalık, ABD’de tamamen ortadan kalkmıştır ve yakın zamanda bu olumlu gelişme, dünyanın geriye kalan ülkelerinde de kaydedilebilir. Felce yol açan polio vakalarının 1952 yılından 20 000’den fazla olan sayısı günümüzde, her yıl birkaç vakayla sınırlanmıştır. Az sayıdaki bu vakaların nedeni doğal hastalık değil, aşağıda açıklanacağı gibi, bir tip polio aşısıdır.
Ancak çocuk felci ABD’de ve aslında Batı ülkelerinde artık karşımıza hiç çıkmasa da, dünyanın bazı bölgelerinde sıklıkla görülmektedir. Eğer korunmaya devam etmezsek,bu diğer ülkelerin birinden gelen herhangi bir yolcunun beraberinde getireceği enfeksiyon, polio salgınlarının tekrar başlaması için yeterlidir. Polio aşısının yapılmasına devam etme nedenimiz budur.
Polio, boğazda ve bağırsak kanalında yaşayan bir virüs tarafından meydana getirilir; bu virüs, enfekte kişinin dışkısıyla (örneğin hastanın altı değiştirilirken) temas sonucu bulaşır.
Virüsün bulaştığı bazı çocuklar hiç hastalanmaz, bazı çocuklarda virüsle temastan 6-20 gün sonra ortaya çıkan, soğuk algınlığındakine benzer semptomlarla karakterizedir. Bazen bu çocukların da boynunda, sırtında ve bacaklarında ağrı ve sertlik hissedilir ama kısa sürede kaybolur.
Buna karşılık polio virüsü bulaşan bazı çocuklarda felç gelişir; yani bu çocuklar, kaslarını kullanamaz duruma düşer. Bu tablo paralitik polio olarak adlandırılır. Paralitik polio, soğuk algınlığı gibi, ancak daha şiddetli kas ağrılarıyla başlayabilir. Felç, genellikle ilk hafta içerisinde yerleşir ve hemen her zaman için bacaklardadır ama bazen diğer kasları, bu arada solunum kaslarını da tutabilir. Felç, bazı çocuklarda bir süre sonra geçebilirse de birçok hastada süreklilik kazanır. Polionun tedavisi yoktur ve bazı çocuklar bu hastalık nedeniyle ölür.
Virüsün en bulaşıcı olduğu dönem, semptomların ortaya çıkmasından 7-10 gün öncesiyle 7-10 gün sonrası arasında kalan dönemdir.
Çocuk Felci Aşısı
Polio (çocuk felci) aşısı; aşı şeklinde uygulanan inaktive (ölü) polio aşısı (IPV) ve içilen bir sıvı şeklinde kullanılan, canlı oral polio aşısı (OPV) olmak üzere 2 tiptir.
ABD’deki CDC (Hastalık Kontrol Merkezleri), son derece sınırlı koşullar dışında yalnızca IPV önermektedir. Çocuklarda IPV, aşağıdaki yaşlarda olmak üzere 4 defa doz verilmelidir:
Çocuk 2 aylıkken 1 doz
Çocuk 4 aylıkken 1 doz
Çocuk 6-18 aylıkken 1 doz
Çocuk 4-6 yaşındayken 1 doz.
Oral Polio Aşısına ne oldu?
Oral polio aşısını hemen hepiniz anımsarsınız; belki de bazılarınız bunu, oldukça yakın zamanda, büyük çocuklarında uygulamışlardır.
OPV (oral polio aşısı), mükemmel bir aşıdır; bu olmasaydı, çocuk felcini batı ülkelerinde tamamen, dünyanın diğer bölgelerinde ise neredeyse tamamen ortadan kaldıramazdık. Yakın zamanlara kadar ABD’deki hemen bütün çocuklarda da OPV önerilmekteydi.
Ancak oral polio aşısı bazı koşullarda, gerçekten çocuk felcine neden olabilir. Bu çok ender (her 2.4 milyon dozda 1) görülür. Aşının her yıl binlerce polio vakasını önlerken, bazen buna yol açması, sağladığı büyük fayda karşılığında ödenen küçük bir bedel olarak yorumlanabilir. Ancak çocuk felci riski günümüzde son derece düşüktür ve elimizde IPV mevcut olduğundan ABD’deki uzmanlar, ülkede rutin olarak oral aşı kullanılmasının, küçük de olsa bu riskin göze alınmasına değmeyeceğine karar vermiştir. OPV, polio riskinin çok daha yüksek olduğu ülkelerde, bugün de kullanılmaktadır.
4 doz polio aşısı hemen bütün çocukları yaşamları boyunca korur. Ancak belirli kişilerde, örneğin polionun bugün de yaygın olduğu ülkelere giden yolcularda bir rapel dozu önerilmektedir.
Polio Aşısının Yan Etkileri
Son derece güvenli bir aşı olan inaktive polio aşısının, uygulama yerindeki biraz acı hissedilmesi ve kızarıklık dışında herhangi bir yan etkiye yol açtığı bilinmemektedir. Bütün aşılar veya ilaçlar gibi polio aşısı da, içerisindekilere karşı allerjisi olan insanlarda ciddi reaksiyonlara teorik olarak yol açabilir. Ancak, çocuklarda uygulanan aşılara karşı şiddetli allerjik reaksiyon gelişmesi, ileri derecede ender (her 1 milyon dozda yaklaşık 1) görülür ve aşıya karşı gelişebilecek allerjik reaksiyon nedeniyle ölen hiçbir çocuk bilinmemektedir.
Önlemler
Doktorun bir çocukta inaktive polio aşısını (IPV) geciktirmesine veya hiç uygulamamasına yol açabilecek çeşitli nedenler vardır:
. Neomisin, streptomisin veya polimiksin B adlı antibiyotiklere karşı şiddetli allerjisi olan çocuklarda IPV yapılmamalıdır.
. Bir doz IPV sonrasında şiddetli (yaşamı tehlikeye sokan) allerjik reaksiyon gelişen bir çocukta, daha başka bir doz uygulanmamalıdır.
. IPV veya diğer herhangi bir aşının yapılması planlanan günde orta veya ileri derecede şiddetli herhangi bir hastalığı olan bir çocukta aşı uygulanması, iyileşinceye kadar olasılıkla ertelenmelidir
Polio Aşısından Sonra. . .
Polio aşısından sonra çocuğunuzda herhangi bir ciddi ya da alışılmadık reaksiyon gelişirse, hemen bir doktor çağırın veya çocuğunuzu doktora götürün.
Çocuk Felci hastalığı ile ilgili sık sorulan soruları görmek için tıklayınız.
| 
