HİB Hastalığı
Haemophilus influenzae tip b adını taşıyan bir hastalığı hiç işitmemiş olabilirsiniz. Bu hastalık bazı nedenlerden dolayı hiçbir zaman, çocukluk çağının diğer hastalıkları kadar tanınmamıştır ama, diğer hastalıklar kadar tehlikelidir. Haemophilus influenzae enfeksiyonu sonucunda menenjit (beyni saran zarların iltihaplanması) gelişmektedir. Aslında bu enfeksiyon, 5 yaşından küçük çocuklardaki bakterilere bağlı menenjitlerinin önde gelen nedenidir. Menenjitli her 4 çocuktan birinde kalıcı beyin hasarı gelişebilir ve her 20 çocuktan biri, menenjit nedeniyle hayatını kaybedebilir. Ayrıca Hib bakterisine bağlı zatürre (pnömoni) gibi, diğer ciddi komplikasyonlarda gelişmektedir.
Haemophilus influenzae tip b hastalığının nedeni, bakterilerdir. Bu bakteriler öksürükle, hapşırmayla ve hatta soluk alıp vermeyle havaya karışarak diğer insanlara kolayca bulaşır. Bakteri çocuğun vücuduna, burun veya boğaz yoluyla girer ama buralarda kaldığı sürece çocuk, büyük olasılıkla hastalanmaz. Çocuklarda ve bazı erişkinlerde Hib bakterisi boğazda taşınabilmektedir. Ancak bakteri bazen akciğerlere veya kan dolaşımına ulaşır ve ‘invazif’ (istila eden’) Haemophilus influenzae tip b hastalığına neden olarak ciddi komplikasyonlara yol açabilir. İnvazif hastalık menenjite ilave olarak aşağıdaki sağlık sorunlarına da neden olabilmektedir:
- pnömoni (zatürre),
- epiglottit (boğazda gelişerek çocuğun solunum yolunun tıkanmasına yol açan iltihaplanma ve şişmeartrit (eklem iltihabı) ve diğer sorunlar
- İnvazif Haemophilus influenzae tip b hastalığı hemen her zaman 5 yaşından küçük çocuklarda görülür; %60’a varan bölümü 1 yaşından küçük çocuklarda görülen bu hastalık, daha büyük çocuklarda ve erişkinlerde seyrektir. İnvazif Haemophilus influenzae tip B hastalığı bugün hemen daima, aşılanmamış olan bebeklerde karşımıza çıkmaktadır.
Bakterinin bulaşmasından hastalığın gelişmesine kadar geçen süre, olasılıkla 2-4 gündür. bu bakteriyle enfekte bir insan hastalığı diğer insanlara, bakteri vücutta kaldığı sürece bulaştırabilir. Antibiyotik tedavisi, bulaşmayı 2-4 gün içerisinde durdurur.
HİB Aşısı
Hib aşısı, Haemophilus influenzae tip b üzerinde son derece etkilidir. Hib bakterisi çocukluk çağı menenjitlerinin en sık görülen etkenlerinden olduğu için halk arasında Hib aşısı çok doğru olmayan bir şekilde menenjit aşısı olarak tanınmaktadır. Hib aşısı, bu bakterinin sebep olduğu menenjite karşı korur, ayrıca Hib’in sebep olduğu zatürre gibi ciddi ve ölümcül olabildiği diğer hastalıklara karşı da korumaktadır. Hib bakterisinin sebep olduğu hastalık, aşının ilk kullanıldığı 1985 yılından itibaren kaybolmaya başlamıştır.
Haemophilus influenzae tip b aşısı, inaktif (ölü bakteri içeren) bir aşıdır ve bakterinin yalnızca bir bölümünü içerir.
Haemophilus influenzae tip b aşısı, farklı birçok firma tarafından imal edilmektedir. Aşı, çocuğunuzun yaşına ve kullandığınız aşıya bağlı olarak 3 ya da 4 doz uygulanmalıdır. Aşı bütün çocuklarda 2., 4. ve 6. aylarda (2., 3., ve 4. aylarda da olabilir) üç doz olarak uygulanmalı ve 12.-15. aylar arasında bir rapel yapılmalıdır. Eğer çocuğunuz 6. ayını tamamlayana kadar Hib aşısı yaptırmadıysanız, bir ya da iki ay ara ile iki doz aşı ve 18. ayda rapel (tekrar) doz uygulanmalıdır. Bir yaşından büyük çocuklarda ise Hib aşısı tek doz olarak önerilmektedir. 5. doğum gününü kutlayan çocukların, Haemophilus influenzae tip b aşısına ihtiyacı kalmaz.
Haemophilus influenzae tip b aşısı, DTB veya DTaB aşısıyla veya hepatit B aşısıyla birlikte uygulanabilir. Doktorunuz veya hemşireniz aşıyı size bu kombinasyonlar şeklinde uygulayabilir. Bu kombinasyonlar, içerdikleri aşıların tek başına kullanılması kadar güvenli ve iyidir.
Haemophilus influenzae tip B
immünizasyonunun yan etkileri
Hib aşısı, son derece güvenlidir. Haemophilus influenzae tip B hastalığına ya da menenjite neden olmayan bu aşının, diğer herhangi bir ciddi reaksiyona yol açtığı bilinmemektedir. Aşılanan her 200 çocuktan yaklaşık 1’inde, 38.5 dereceyi aşan ateş ya da aşı yerinde bir miktar kızarıklık, şişlik veya sıcaklık görülebilir. Genellikle aşıdan 24 saat sonra başlayan bu reaksiyonlar, en fazla 2-3 gün devam eder ve herhangi bir kalıcı zarar vermez.
Bütün aşılar veya ilaçlar gibi Haemophilus influenzae tip B aşısı da, içerisindekilere karşı allerjisi olan insanlarda ciddi reaksiyonlara teorik olarak yol açabilir. Ancak, çocuklarda uygulanan aşılara karşı şiddetli allerjik reaksiyon gelişmesi, ileri derecede ender (her 1 milyon dozda yaklaşık 1) görülür.
Önlemler
Doktorun bir çocukta Haemophilus influenzae tip B aşısını geciktirmesine veya hiç uygulamamasına yol açabilecek çeşitli nedenler vardır:
-
Bir doz Haemophilus influenzae tip B aşısı
sonrasında şiddetli (yaşamı tehlikeye sokan)
allerjik reaksiyon gelişen bir çocukta, daha
başka bir doz uygulanmamalıdır.
- Haemophilus influenzae tip B aşısının ya diğer herhangi bir aşının yapılması planlanan günde orta veya ileri derecede şiddetli herhangi bir hastalığı olan bir çocukta aşı uygulanması, iyileşinceye kadar olasılıkla ertelenmelidir
- Haemophilus influenzae tip B aşısı, 4 haftalıktan küçük çocuklara yapılmamalıdır. Bunun nedeni aşının güvenli olmaması değil, ilk doz bu kadar erken verildiğinde iyi korunma sağlayamama olasılığının söz konusu olmasıdır.
Haemophilus influenzae B (Hib) Aşısından Sonra. . .