Hastalık
Kızamıkçık, genellikle hafif bir hastalıktır; çocuğun ateşi 24 saat kadar devam etmek üzere hafif yükselir; çocuğun yüzünde ve boynunda 2-3 gün devam eden bir deri döküntüsü gelişir.
Kızamıkçık, Alman Kızamığı veya 3-günlük kızamık olarak da adlandırılmaktadır. Rubella virüsünün neden olduğu bu hastalık genellikle kış aylarında veya ilkbaharda ortaya çıkar. Öksürük, hapşırma veya konuşma gibi yakın temas yoluyla yayılır ve hemen bütün hastalar, hızla ve tam olarak iyileşir.
Kızamıkçık büyüklerde de görülebilir ve aşılanmamış gençlerde ve büyüklerde lokalize epidemiler yapabilir. Kızamıkçığa yakalanan erişkinlerin boyunlarındaki lenf bezleri şişebilir; eklemlerinde ağrı, şişlik veya sertlik (artrit) gelişebilir.
Ancak kızamıkçığın neden olduğu en büyük tehlike, ne çocuklar ne de erişkinlerdir. Bu tehlike, henüz doğmamış bebeklerde söz konusudur. Eğer gebe kadın hamileliğinin ilk aylarında kızamıkçığa yakalanırsa, bebeğinin doğum kusurlarıyla dünyaya gelme olasılığı %80’dir.
Konjenital Kızamıkçık Sendromu olarak adlandırılan bu hastalığın bulunduğu bebekler, dünyaya sağır veya kör olarak dünyaya gelebilir; bu bebeklerin çoğunda zeka geriliği vardır. Hamileyken kızamığa yakalanan kadınlarda düşüklere de sık rastlanır.
Virüsle temastan sonra, hastalığın belirtilerinin ortaya çıkması için, aradan 12-23 gün geçmesi gerekir. Kızamıkçığın in bulaşıcı olduğu dönem, deri döküntüsünün görüldüğü dönemdir ama hastalık, döküntünün belirmesinden 1 hafta öncesiyle 1 hafta sonrası arasında kalan dönemde de yayılabilir.
Kızamıkçık İmmünizasyonu
ABD’de ilk kızamıkçık aşısı 1969’da, bugün kullanılan kızamıkçık aşısı ise 1979’da ruhsat almıştır. Bu aşı canlı, zayıflatılmış bir aşıdır.
Bugün ABD’de her yıl birkaç yüz vaka bildirilmektedir; en düşük sayı, 1995 yılına aittir (128 vaka).
Kızamıkçık aşısı tek başına yapılabilirse de genellikle; kızamık ve kabakulak aşılarıyla birlikte, MMR aşısı olarak kullanılır.
KKK Aşısı
Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak aşısı
KKK (kızamık, kabakulak ve kızamıkçık) aşıları, çocukların çok büyük bir bölümünde beraberce, tek bir defada uygulanır. Bu aşıların üçü de söz konusu 3 hastalığa karşı hemen bütün çocuklarda, ömür boyu devam eden bağışıklık sağlar.
KKK aşısı çocuklara iki doz verilmelidir. Birinci doz çocuk 12-15 aylıkken, ikinci doz ise bundan en az 28 gün sonra olmak üzere herhangi bir zamanda verilir. İkinci doz genellikle, 4-6 yaş arasında, çocuk yuvasına veya ilkokula başlanmadan önce uygulanmaktadır.
Kızamık, kızamıkçık, kabakulak aşıları ayrı ayrı da yapılabilir ama bu yöntem, çocuğa 1 değil de 3 defa aşı yapılmasını gerektireceğinden genellikle tercih edilmez. Ülkemizde kızamık dışında diğer iki hastalığın tek olarak aşıları bulunmamaktadır. Kızamık veya KKK aşısının bazen, genellikle de bölgesel kızamık salgınları sırasında, çocuk bir yaşını doldurmadan da yapılması mümkündür ama bu, yalnızca kısa süreli koruma sağlar ve bu çocuklara, gerekli zamanlarda iki doz daha KKK aşısı yapılmalıdır.
KKK aşılamasının Yan Etkileri
KIZAMIK. Her 5 çocuktan yaklaşık birinde, aşıdan 1-2 hafta geçtikten sonra hafif deri döküntüsü veya ateş görülür ve birkaç gün içerisinde sona erer.
KIZAMIKÇIK. Kızamıkçık aşısından sonra her 7 çocuğun yaklaşık 1’inde deri döküntüsü veya lenf bezlerinde şişme görülür. Aşıdan genellikle 1 veya 2 hafta sonra gelişen bu reaksiyon, 1 veya 2 gün devam eder. Her 100 çocuktan yaklaşık 1’inin eklemlerinde bir miktar ağrı veya sertlik görülür ve bu reaksiyon, birkaç günle birkaç hafta arasında değişen bir süre sonra kaybolur. Kızamıkçık aşısından sonra eklemlerde şişlik (artrit) gelişme olasılığı, %1’den düşüktür. Bu çeşit bir reaksiyon genelde yalnızca birkaç gün sürer ama daha uzun süre de devam edebilir, düzelip tekrarlayabilir.
KABAKULAK. Kabakulak aşısı, çok az sayıda çocukta yan etkilere yol açar. Çocukta bazen aşıdan 1-2 hafta sonra hafif bir ateş veya yanaklardaki veya çene altındaki lenf bezlerinde şişme görülebilir. Daha ciddi reaksiyonlar, son derece nadir görülür.
KKK aşısı yapılan bazı çocuklarda febril (ateş yükselmesine bağlı) konvülsiyonlar (nöbetler) bildirilmiştir. Aşıdan genellikle 1-2 hafta sonra gelişebilen bu konvülsiyonların nedeni aşının bizzat kendisi değil, yol açabildiği ateş yükselmesidir. Bu konvülsiyonlar çabucak geçer ve kalıcı hasara neden olmaz.
KKK aşısından sonra ensefalit (beyin iltihaplanması) geliştiği bildirilen çocuklar vardır; her 1 milyonda 1’den daha seyrek görülmesi nedeniyle uzmanlar bu ensefalitin aşıya mı bağlı olduğu, yoksa rastlantı sonucu mu geliştiği konusunda kararsızdır. Ayrıca bu 1 milyon çocuk kızamığa yakalansaydı; 1000’inde ensefalit, 6 000-7 000’inde konvülsiyonlar gelişeceği ve yüzlerce çocuğun öleceği unutulmamalıdır. KKK aşısının faydaları, risklerinden çok daha fazladır.
Bütün aşılar veya ilaçlar gibi KKK aşısı da, içerisindekilere karşı allerjisi olan insanlarda ciddi reaksiyonlara teorik olarak yol açabilir. Ancak, çocuklarda uygulanan aşılara karşı şiddetli allerjik reaksiyon gelişmesi, ileri derecede ender (her 1 milyon dozda yaklaşık 1) görülür.
Önlemler
Doktorun bir çocukta KKK aşısını geciktirmesine veya hiç uygulamamasına yol açabilecek çeşitli nedenler vardır:
· Bir doz KKK aşısı sonrasında şiddetli (yaşamı tehlikeye sokan) allerjik reaksiyon gelişen bir çocukta, daha başka bir doz uygulanmamalıdır.
· Bağışıklık sistemi kanser veya HIV enfeksiyonu ya da steroidler gibi ilaçlar nedeniyle baskı altında olan çocuklar, KKK aşısından önce doktor tarafından değerlendirilmelidir.
· Yakın zaman kan veya kan ürünleri verilmiş olan çocuklarda KKK aşısından önce birkaç ay beklemekte yarar vardır.
· KKK aşısının ya diğer herhangi bir aşının yapılması planlanan günde orta veya ileri derecede şiddetli herhangi bir hastalığı olan bir çocukta aşı uygulanması, iyileşinceye kadar olasılıkla ertelenmelidir.
KKK Aşısından Sonra. . .
KKK aşısından (veya herhangi bir aşıdan) sonra çocuğunuzda herhangi bir ciddi ya da alışılmadık reaksiyon gelişirse, hemen çocuğunuzu doktora götürünüz.
Kızamık hastalığı ile ilgili sık sorulan soruları görmek için tıklayınız.
|
