Ergenler* ve üniversite gençliğiErgenler ve genç erişkinler bütün aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı korunamayabilirler.
Bu yaş grubu doğal yoldan enfekte olmaktan kurtulmuş ve
- tüm önerilen aşıların
yapılmadığı,
- uygun aşıları olmuş ancak çok küçük yaşta olmuş (örn., 12 aylık olmadanönce kızamık aşısı uygulanması),
- aşı takvimini tamamlamamış (örn., 1 veya 2 doz HBV
aşısı olmuş) veya
- uygun yaşlarda yapılan aşılara yanıt verememiş kişileri arasında
barındırıyor olabilir.
Yaşa uygun aşılanmanın sağlanması için tüm çocuklara aşağıdaki amaçlara yönelik olarak
11-12 yaşlarında ergenlik öncesi randevusu verilmelidir:
- daha önce 2 doz KKK aşısı
olmamış kişileri aşılamak,
- su çiçeği ve/veya hepatit B aşılarını endike olduğu biçimde
uygulamak,
- difteri ve tetanoz (dT) toksoidlerinin rapel dozlarını vermek ve
- endike
olan diğer diğer aşıları ve koruyucu hizmetleri vermek. Bu ergenlik öncesi vizitte endike
olabilecek diğer ek aşılar grip, pnömokok ve hepatit A aşılarıdır. Bu aşıların spesifik
endikasyonları Bölüm 3’teki hastalığa özgü kısımlarda verilmiştir.
Yukarıda söz edilen vizit sırasında yapılması gereken aşılar ile ilgili randevular planlanmalı
dır. Daha sonraki tüm ergenlik çağı vizitlerinde hastanın aşı durumu gözden geçirilmeli
ve 3 doz HBV aşı serisinin tamamlanması dahil tüm eksiklikler giderilmelidir.
Okul aşılanma kuralları daha geç yaştaki ergenler için “catch up” yakalama programlarını
teşvik etmelidir. Buna göre okul ve üniversite sağlık hizmetleri tüm öğrencilerin aşı ileönlenebilir hastalıklara karşı korunmasını güvence altına alan bir sistem kurmalıdır. Pekçok üniversite kızamık, kabakulak, kızamıkçık, tetanoz, difteri, çocuk felci, su çiçeği ve
HBV’den korunmayı zorunlu kılan Amerikan Kolej Sağlık Birliği’nin (ACHA) kayıt öncesi
aşılanma gerekliliklerini uygulamaktadır. Ayrıca, ACHA ve bazı üniversiteler tarafından
Neisseria meningitidis aşısı da önerilmektedir.
- Kızamık: Geçen on yılda pek çok üniversitede kızamık salgınları ortaya çıkmış ve bu
hastalığın Amerika Birleşik Devletleri’nde tamamen ortadan kaldırılması çabalarının
gecikmesine neden olmuştur. Üniversite kampüslerindeki genç erişkinler arasında
yüksek düzeyde bağışıklık sağlamak ve kızamık salgınlarını önlemek için ACHA üniversitelerin
kayıttan önce 2 doz kızamık aşısı uygulanmış olmasını koşul olarak öne
sürmelerini önermiştir. İlk dozun birinci yaş gününde ve daha sonrasında yapılması
zorunludur ve ikincisi ile arasında en az 1 ay olmalıdır. Ayrıca, lise sonrası eğitim
ortamlarında da, Amerikan Pediatri Akademisi (APA), 1956’dan sonra doğan kişilere
KKK aşısı şeklinde verilen iki doz kızamık aşısı takvimi uygulanmasını önermektedir.
- Kızamıkçık: Bağışıklık belgelenemiyorsa ergenler ve erişkinler kızamıkçığa karşı duyarlı
kabul edilirler. Üniversitedeki ergenleri ve erişkinleri aşılamak salgın olasılığını azaltır
ve konjenital kızamıkçık sendromunun önlenmesine yardımcı olur.
- Su çiçeği: Ergenlerde ve erişkinlerde, özellikle üniversitelerdeki erişkinlerde ve çocuk
doğurma çağında olan gebeliği bulunmayan kadınlarda su çiçeği aşısı yapılması istenen
bir durumdur. Güvenilir bir su çiçeği öyküsü olan ergenler, erişkinler ve çocuklar bağışık
kabul edilebilir ve aşılanmaları gerekli değildir. Güvenilir bir öyküsü bulunmayan 18
yaş ve üzeri popülasyonun yaklaşık %70-90’ı da bağışık olacağı için, yalnızca 13
yaş ve daha üzeri kişilerde serolojik test yapılması ve seronegatif olan kişilere aşı uygulanması
maliyet-etkin olacaktır. Serolojik test yapılmışsa, seronegatif kişiler için bir
izleme sistemi geliştirilmelidir ve duyarlı kişilerin aşılanması sağlanmalıdır. Ancak, dahaönceki hastalıktan bağışık olan kişilerde su çiçeği aşısı iyi tolere edildiği için serolojik
test gerekli değildir. Bazı durumlarda, genel bir aşılama yapılması serolojik test uygulanması
ve izleme sistemi geliştirilmesinden daha kolay uygulanabilir.
- Hepatit B: Hepatit B virüs aşısının tüm ergenlere, özellikle HBV enfeksiyonu bakımından
bir ya da daha fazla risk faktörü olanlara uygulanması önerilmektedir. Risk faktörleri
şunlardır: çoğul cinsel eşlilik (daha önceki 6 ay içinde birden fazla cinsel eş varlığı
olarak tanımlanmıştır), cinsel yolla bulaşan bir hastalık varlığı, cinsel olarak aktif
homoseksüel ya da biseksüel davranış, enjeksiyonla uyuşturucu kullanımı ve kan ve
vücut sıvıları ile uğraşmayı gerektiren bir işi olmak ya da bu konuda öğrenim görüyor
olmak.
- Difteri, tetanoz ve boğmaca: Erişkin tipi difteri tetanoz toksoidi 11-12 yaşında verilmelidir
ve en geç 16 yaşına kadar uygulanmalı ve daha sonra uygulanmamalıdır. Bundan
sonra her 10 yılda bir dT rapel dozu verilmelidir. Ergenlerdeki ve erişkinlerdeki
boğmaca aşısına olan gereksinim konusuna eğilen çalışmalar yapılmaktadır.
- Grip: Grip salgını her tür kapalı ortamda bulunan popülasyonu etkileyebilir. Okullarda
ve üniversitelerde sağlık hizmetlerinden sorumlu doktorlar, özellikle yatılı okuyan veya
spor takımlarında yer alan öğrencilere olmak üzere, tüm öğrencilere her yıl grip aşısı
uygulayarak morbiditeyi azaltmayı ve salgınlar sırasında rutin aktivitelerin bölünmesini
en aza indirmeyi düşünmelidirler.
- Neisseria meningitidis: ACHA tarafından üniversite öğrencilerinin aşılanması önerilmektedir.
Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları öğrencileri ve anne-babalarını
meningokok hastalığı riski ve istemeleri halinde veya eğitim kuruluşlarının bu aşının
olunmasını zorunlu kıldığı durumlarda güvenli ve etkin bir aşının varlığı konusunda
bilgilendirmelidirler.
- Diğer öneriler: Yurt dışı gezilere çıkacak ergenler ve genç erişkinlerin aşı durumları ve
yolculuk planları yolculuk için ayrılmadan 2 ay önce gözden geçirilmelidir. Böylece
gerekli aşıların uygulanabilmesi için yeterli zaman kalmış olur.
Bazı doktorlar aşı ile önlenebilir hastalıkların ergenlere ve genç erişkinlere yönelik risklerinin
bilincinde olmadıklarından aşılamaya öncelik vermemektedirler. Çocuk sağlığı
ve hastalıkları uzmanları kendi çevrelerinde ergenler ile ilgilenen doktorlara bağışıklama
ve aşı ile önlenebilir hastalıklar konusunda bilgi sağlama konusunda yardımcı olmalıdırlar
ve ergenleri ve genç erişkinleri aşılamanın önemi konusunda bilinç düzeyini artırmaya çaba göstermelidirler.
Bir okul ya da üniversitede kızamık, kabakulak, kızamıkçık, hepatit A ve B, boğmaca,
grip ve N.meningitidis enfeksiyonları ortaya çıkması durumunda yerel sağlık görevlileri
mutlaka hemen haberdar edilmelidir.
* Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri. Aşı ile önlenebilir hastalıklar: Çocuklarda, ergenlerde ve erişkinlerde
aşılanma oranlarının iyileştirilmesi. Toplumsal Koruyucu Hizmetler ile İlgili Çalışma Grubu’nun önerilerine
ilişkin rapor. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 1999; 48 (RR):1-15 |