 |
Seyahat Aşıları |
 |
|
|
| |
|
Koruyucu önlemler
Aşı
Sarı humma güvenilir ve etkin aşısı sayesinde aşı ile korunulabilir hastalıklardandır.
Uluslararası düzenlemeler bazı ülkelere ve bazı ülkelerden seyahat sırasında aşının
yapıldığına dair kanıt istemektedir. Aşılanan kişiler için DSÖ tarafından yetkilendirilmiş
merkezlerde aşağıda örneği görülen bir “uluslararası aşı sertifikası” doldurulmalı ve tarihi
kaydedilerek mühürlenmelidir. Bu sertifika 10 yıl boyunca geçerlidir. Her 10 yılda bir
yenilenmelidir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı Hudut ve Sahiller Genel Müdürlüğü Sağlık
Merkezleri bu konuda yetkilendirilmişlerdir. Aşı uygulaması yapılan sağlık merkezleri
ile ilgili daha ayrıntılı bilgi genel müdürlüğün İstanbul Karaköy Sağlık Merkezi’nin 0 212
293 36 74 ya da Ankara Esenboğa Havalimanı Sağlık Merkezi’nin 0 312 398 05 59 no’lu telefonundan alınabilir.
Bazı ülkeler yolculardan enfekte ülkelere girerken, bazı ülkeler enfekte ülkelerden gelenlerden,
bazı ülkeler ise transit yolculardan bile uluslararası geçerli aşılama sertifikası istemektedirler.
Uluslararası aşılama sertifikası istenip istenmediği ülkeler bazında ekteki
tablodan öğrenilebilir.
Aşı tek doz da koruma sağlamaktadır. Her 10 yılda bir tekrarı gerekmektedir. Ülkemizde
ise ruhsatlı tek sarı humma aşısı Yellow Stamaril’dir.
Advers reaksiyonlar
Sarı humma aşısının yol açtığı reaksiyonlar genellikle hafiftir. Aşılananların %2 ile %5’inde
aşılamadan 5-10 gün sonra hafif baş ağrısı, miyalji, düşük ateş görülebilir. Aşılananların
sadece %0.2’sinde günlük aktivitelerini aksatacak yan etkiler oluşabilmektedir. Rash, ürtiker, astma nöbeti gibi ani hipersensitivite reaksiyonu son derece nadirdir (1/1.000.000’ dan daha az) ve özellikle yumurtaya alerjisi olanlarda izlenir.
Dikkat edilmesi gerekenler ve kontrendikasyonlar
Yaş: Advers reaksiyonların sıklığı yaşla bağımlı gibi görülmektedir. 4 ay altındaki çocuklarda
advers reaksiyonlar oldukça sıktır ve bu çocuklar aşılanmamalıdır. Aşılama infantlar
en az 9 aylık olana kadar ertelenmelidir.
Gebelik: Bazı çalışmalar gebelere verilen aşı virüsünün fetusu infekte ettiğini göstermişlerdir
ancak konjenital infeksiyonun potansiyel advers reaksiyon oluşturma riski bilinmemektedir.
Bu nedenle gebe kadını aşılamaktan kaçınmalı ve mümkünse aşılanmamış
gebe kadınların seyahati doğum sonrasına ertelenmelidir. Gebe kadının seyahati sırasında
hiç maruziyet riski yoksa ve aşılanması sadece yasal zorunluluk nedeniyle ise hekiminden
durumu açıklayan bir yazı alarak, aşılanmadan seyahatini yapmalıdır. Gebe kadın virüs
transmisyonu olasılığının çok yüksek olduğu bölgelere seyahat etmek zorundaysa,
mutlaka aşılanmalıdır. Zira aşı ile fetusta oluşabilecek teorik risk, doğal hastalık geçirilmesi
ile oluşacak riske göre çok çok düşüktür.
İmmünosüpresyon: AIDS, lösemi, lenfoma, generalize malignensi veya kortikosteroid,
alkilleyici ajanlar, antimetabolitler ya da radyasyon ile tedavi gören kişilerde canlı atenüe
bir aşı olan sarı humma aşısı –bu konuda toplanan yeterli bilgi olmamakla birlikte– teorik
olarak kontrendikedir. Kişinin sarı hummanın endemik olduğu zona gitmesi kaçınılmaz
ise, hastanın immunsupresyon durumu ve virüse maruz kalma olasılığı değerlendirilerek
aşılayıp aşılamamaya karar verilmelidir. Aşılanamayan hastalara mutlaka kendilerini
sivrisineklerden koruması öğütlenmelidir. Asemptomatik HIV taşıyıcıları aşılanabilirler.
Ancak bu kişilerin olası advers etkiler açısından gözlenmesi ve aşı etkinliğinin yeterli
olmayabileceğinin hatırdan çıkarılmaması gerekir. Mümkünse seyahatten önce antikor
titresine bakmak gerekir. İmmünosüpresyonlu kişilerin yakınları kendileri için bir kontrendikasyon
yoksa aşılanabilirler.
Hipersensitivite: Sarı humma aşısı embriyonlu yumurta hücre kültüründe üretildiği için
gerçek yumurta allerjisi olan kişilerde kontrendikedir. Bir kişi yumurta yiyebiliyorsa sarı
humma aşısı ile aşılanabilir. Allerjik kişinin aşılanması sadece “uluslararası kanunlar” nedeniyle zorunluluk içeriyorsa kişiye durumunu belirtir bir doktor raporu düzenlenmelidir.
Bu doktor raporunun antetli bir kağıda yazılmış ve kaşelenmiş olması gerekmektedir.
Bu raporun uluslararası sertifika vermeye yetkili birimler tarafından da onaylanması
kabul edilirliğini arttırmaktadır.
Diğer aşılar ile birlikte kullanımı
Sarı humma aşısının diğer aşılar ile aynı anda ya da herhangi zaman aralığında kullanılması
etkinliğini azaltmaz ve yan etki insidansını arttırmaz. Ancak sarı humma aşısı canlı atenüe
bir aşı olduğu için kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve Varicella gibi diğer canlı viral aşılar ile
birlikte aynı gün uygulanabilir. Aynı gün uygulanmadıysa 28 gün ara vermek gereklidir.
Sarı humma aşıları diğer seyahat aşıları olan tifo, kuduz ve japon ensefaliti aşıları ile birlikte
de uygulanabilir.
In vitro olarak, klorokin sarı humma virüsünün üremesini engellemesine rağmen, antimalaryal
profilaksi olarak klorokin kullanan kişilerin aşılanmasında antikor yanıtında
azalma olmamaktadır. |